AYM’den “Nüfus Kaydı” Kararı: Düzenleme Anayasa’ya Uygun Bulundu

ANKARA – Anayasa Mahkemesi (AYM), Nüfus Hizmetleri Kanunu’nda yer alan ve evlenen kadının nüfus kaydının kocasının hanesine taşınmasını öngören düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olmadığına karar verdi.

AYM, iptal istemini oy çokluğuyla reddederken, 5 üye karara karşı oy kullandı. Karşı oy gerekçelerinde düzenlemenin kadın ve erkek arasında cinsiyete dayalı farklı muamele oluşturduğu ve eşler arasındaki eşitlik ilkesini zedelediği savunuldu.

YEREL MAHKEME AYM’YE BAŞVURDU

İstanbul 14. Asliye Hukuk Mahkemesi, Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 23. maddesinde yer alan, “Evlenen kadının kaydı kocasının hanesine taşınır” hükmünün Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle AYM’ye başvurdu.

İtiraz konusu düzenlemede ayrıca, kocası vefat eden kadının yeniden evlenmediği sürece ölen kocasının aile kütüğünde kalması, ancak isterse babasının kütüğüne dönebilmesi öngörülüyor.

“EŞİTLİK İLKESİNE AYKIRI” İTİRAZI

Başvuruda, kadının evlenmesiyle nüfus kaydının baba hanesinden erkek eşinin hanesine taşındığı ve kadının kendi adına bağımsız bir nüfus kütüğüne sahip olmadığı ileri sürüldü.

Bu uygulamanın kadın ve erkek arasında cinsiyete dayalı ayrımcılık oluşturduğu, eşler arasındaki eşitlik ilkesini zedelediği ve nüfus kütüğünde kocanın esas alınmasının meşru bir gerekçesinin bulunmadığı savunuldu.

AYM İPTAL İSTEMİNİ REDDETTİ

AYM ise yaptığı incelemede düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olmadığı sonucuna vardı.

Kararda, nüfus kütüğünün idare tarafından tutulan teknik bir kayıt sistemi olduğu belirtildi. Kadının kaydının kocasının hanesine taşınmasının, kadının hukuki statüsü veya somut bir menfaati üzerinde doğrudan ve belirleyici bir etkisinin bulunmadığı değerlendirmesi yapıldı.

Mahkeme, düzenlemenin hukuk devleti, kanun önünde eşitlik, kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı ile ailenin korunmasına ilişkin anayasal hükümlere aykırı olmadığına karar verdi.

5 ÜYE KARARA KARŞI ÇIKTI

AYM’nin 5 üyesi ise düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olduğu görüşünü savunarak çoğunluk kararına katılmadı.

Karşı oy gerekçelerinde, nüfus kayıt sisteminin aile bağlarını göstermesinin mümkün olduğu ancak bunun yapılırken kadının erkek eşin hanesine bağlı bir kayıt unsuru haline getirilmesinin insan onuru ve eşitlik ilkeleriyle bağdaşmadığı ifade edildi.

Karşı oyda ayrıca, evlilik birliği içerisinde hukuki açıdan aynı konumda bulunan kadın ve erkek arasında haklı bir neden olmaksızın farklı muamele yapıldığı, kadının bağımsız bir birey olarak değil erkek eşin hanesine bağlı şekilde konumlandırıldığı ve bunun eşler arasındaki eşitlik anlayışını zedelediği belirtildi.

ANAYASA’NIN 10 VE 41. MADDELERİNE VURGU

Karşı oy gerekçelerinin birinde ise düzenlemenin kadın aleyhine sonuç doğurduğu ve Anayasa’nın 10. maddesindeki kanun önünde eşitlik ile 41. maddesindeki ailenin korunmasına ilişkin hükümlere aykırı olduğu savunuldu.

Sonuç olarak AYM, düzenlemenin iptali istemini reddetti; ancak 5 üye, kadın-erkek eşitliği ve eşler arasındaki anayasal eşitlik bakımından düzenlemenin iptal edilmesi gerektiği yönünde karşı oy kullandı.